Buigen bij de formele oefening

Er wordt bij Zenzo – zen onderlinge nogal wat gebogen in de zendo en rond de meditatie, net als bij andere Zen-boeddhistische groepen. Daar heb ik moeite mee. Waar buig ik eigenlijk voor?
Een Zen-antwoord op deze vraag is: je buigt voor de Boeddha en de Boeddha zit in jezelf.
Waar het echt om gaat is ‘loslaten’. Door de buigingen in de rituelen mee te doen, zul je merken dat je gevoelens over die buigingen langzaam veranderen. Waar je er eerst een westerse en gezonde aversie van en weerstand tegen hebt, ervaar je op enig moment eigenlijk niets bijzonders tijdens een buiging, noch erna of ervoor. Op dat moment is een buiging gewoon een buiging en ben je héel Zen bezig.
Let wel, je moet niets en hoeft dus ook niet te buigen, maar het buigen is een goede oefening en het is aan te raden om gewoon mee te doen.