Geraas van Scherven

Ik kreeg gratis en voor niets tijdens het wandelen met de hond een inzichtje in hoe mijn geest werkt. Op het schelpenpad langs de vaart en Houtwal zag ik een scherfje liggen. Na het initiële “Ooh…” om de onverwachte vorm en kleurenpracht in al de grijze schelpenprut, raapte ik het op. Ik spuugde er op en poetste het schoon. Ik hield het tegen het licht.

De lichtdoorlatendheid, de hardheid, de geringe dikte en het relatief hoge gewicht, de door-en-door-witheid van het materiaal, het spijkerharde en onbekraste glazuur, het diepe blauw en de kwaliteit van de schildering die uit het fragment bleek…. Alles wijst er op dat dit een scherf is van een porseleinen schoteltje (er zit een klein ‘ezelsoortje’ aan dat duidt op een rest van een richel en de vlakke bolling van de onbeschilderde kant van het scherfje wijst er ook op).

Scherf porselein blauw chinees

Prompt gingen mijn gedachten op avontuur! Ik vroeg me af waar de schelpen vandaan kwamen, er direct van overtuigd dat dit een scherf is van een lading Chinees porselein verloren gegaan toen het vrachtschip onderweg naar Europa, Nederland zelfs, zonk ergens in de zeventiende eeuw. Niet alleen zag ik hoe het schip eerste werd beladen, dan een lange reis maakte van ruim een jaar en toen verging in een heftige storm, en hoe de lading doelloos op de bodem van de zee verbleef als stapels en stapels borden en kopjes en schoteltjes waar af en toe eentje van los was gedwarreld, die in de loop van eeuwen bedekt raakten onder slik en zand en die nu weer werd blootgelegd door een grote zuiger die schelpen binnenhaalde…

Ook ging mijn administratieve fantasie direct aan de slag. “Zou iemand dit moeten weten? Weten ze nog wel waar de schelpen van dit schelpenpad vandaan zijn gehaald? Ze zouden eigenlijk verplicht moeten zijn om vast te leggen waar dit soort materiaal vandaan komt, dan kunnen archeologen ingaan op dit soort kleine vondsten. Of raken ladingen opgezogen schelpen almaar weer vermengd in de bedrijven die er wegbedekking van maken? Moet daar dan niet iets aan gedaan worden? Of worden ladingen opgezogen schelpen en zand al onderzocht voor ze worden verwerkt? Dat zou het beste zijn. Dat moeten we zo regelen!”

En daarna hield ik me plots bezig met hoe de schelpen werden opgezogen, hoe ze werden gespoeld en gesteriliseerd, hoe alle schaaldieren die nog levend mee waren gekomen, het loodje legden, hoe de schelpen werden vermengd met een mengsel van zand en klei en wat niet al en dan in grote machines werd gedaan die het mengsel uiteindelijk in een dikke laag op het pad aanbrachten, een zware wals er achter aan om de boel goed aan te stampen. Nog rook ik hoe zo’n vers schelpenpad ruikt… naar kust, naar zeehaven.

 

Sta je dan langs de vaart met een gevonden scherfje van onbekende herkomst in je handen. Een donderend geraas van scherven van oude kennis die semi-logisch zichzelf aaneen rijgen en me een prachtig verhaal vertellen… Het geklingel van de penningen aan het tuigje van de Binkie haalde me weer terug naar hier en nu. Ik grinnikte, stak het prachtige scherfje in m’n zak en liet de hond verder uit. Het is bijzonder mooi om een brein te hebben en het soms vrij spel te geven, maar laten ik niet de fout maken om de wirwar aan gedachten die constant bij me opkomt serieus te nemen.